55 jaar sinds de annexatie van Dubbeldam. Help je mee herinneringen van ons dorp te bewaren?
Herinneringen en gebeurtenissen van de annexatie op 1 juli 1970, inmiddels 55 jaar geleden
Op 1 juli 1970 hield de zelfstandige gemeente Dubbeldam op te bestaan en werd zij geannexeerd door de stad Dordrecht. Voor veel inwoners was dit een ingrijpende gebeurtenis. Dubbeldam had eeuwenlang een eigen bestuur, een eigen identiteit en een dorps karakter dat sterk afweek van het stedelijke Dordrecht. De annexatie kwam voort uit bestuurlijke en ruimtelijke ontwikkelingen die typerend waren voor de jaren zestig: schaalvergroting, woningnood en de behoefte aan uitbreiding van stedelijke gebieden.
Persoonlijke verhalen over de annexatie van Dubbeldam zien wij graag tegemoet. Mail ons gerust als je jouw verhaal met ons wilt delen, zodat wij het aan dit artikel kunnen toevoegen.
1816
Dubbeldam wordt zelfstandige gemeente
1857
Wieldrecht en De Mijl worden toegevoegd
1965
De eerste annexatieplannen
1969
Debat over annexatie in de Tweede Kamer
1970 - 1 juli
Annexatie door Dordrecht
2014
Kombord terug op het Damplein
2025
55 jaar annexatie van het dorp Dubbeldam
Burgemeester J.J. van der Lee in de deuropening van het raadhuis van Dubbeldam na de overdracht van de sleutel (1970)
Dubbeldam vindt zijn oorsprong in de late middeleeuwen. Het dorp is genoemd naar de dam die waarschijnlijk in de dertiende of veertiende eeuw in de Dubbel werd aangelegd. Deze dam was van groot belang voor de ontwatering en bescherming van het gebied tegen het water. Rond deze dam ontstond een kleine nederzetting die langzaam uitgroeide tot een dorp. Dubbeldam ontwikkelde zich tot een agrarische gemeenschap. In 1630 kreeg het dorp zijn eigen kerk, wat het begin markeerde van een zelfstandige dorpsgemeenschap. De inwoners leefden vooral van de landbouw, maar ook veeteelt, tuinbouw en visserij.
In 1816 werd Dubbeldam een zelfstandige gemeente. Het lag vlak naast Dordrecht, maar had zijn eigen gemeentehuis, zijn eigen burgemeester en zijn eigen bestuur. In 1857 werden de kleine buurgemeenten Wieldrecht, De Mijl en Willemsdorp bij Dubbeldam gevoegd. Gedurende de negentiende en twintigste eeuw bleef Dubbeldam een relatief kleine, zelfstandige gemeente. Het dorp kende een hechte gemeenschap, met een eigen gemeentebestuur, scholen, kerken en verenigingen. De ligging aan de rand van het Eiland van Dordrecht zorgde voor een sterk gevoel van eigenheid onder de inwoners. In die tijd was 80 procent Dubbeldams grondgebied.
De kerk van Dubbeldam, gesloopt in 1965
Waarom gebeurde de annexatie van Dubbeldam?
In de jaren na de Tweede Wereldoorlog groeiden veel steden in Nederland snel. De bevolking groeide, en er was behoefte aan meer huizen, scholen en andere voorzieningen. Binnen de stadsgrenzen van Dordrecht was er niet genoeg ruimte. Dordrecht keek daarom naar het naastgelegen Dubbeldam, waar nog veel open ruimte was voor nieuwe woningen en wegen.
Daarnaast vond de landelijke overheid dat Nederland efficiënter bestuurd moest worden. Kleine gemeenten, zoals Dubbeldam, zouden volgens hen beter opgaan in grotere steden. Dordrecht had al langer de wens om uit te breiden, en zag Dubbeldam als logische stap. Veel stadsuitbreiding als gevolg, Dubbeldam werd hierdoor steeds kleiner.
Tot 1970 was Dubbeldam een zelfstandig dorp. De mensen in Dubbeldam voelden zich sterk verbonden met hun dorp. Ze kenden elkaar, veel mensen woonden er al hun hele leven, en het leven was er rustig en overzichtelijk. Maar op 1 juli 1970 veranderde alles. Dubbeldam werd toen geannexeerd en officieel een wijk van de stad Dordrecht.
Het gemeentehuis van Dubbeldam aan de Dubbelsteynlaan West 2 (1970)
In 1969 werd in de Tweede Kamer gedebatteerd over de geplande annexatie van Dubbeldam door Dordrecht. De burgemeesters en wethouders van stad en dorp hoorden het aan.
De gemeenteraad van Dubbeldam tijdens haar laatste zitting voor de annexatie door Dordrecht.
Hoe verliep de annexatie?
De plannen voor annexatie begonnen al in de jaren 60. In 1965 werd er officieel gesproken over het samenvoegen van de gemeenten. Veel mensen in Dubbeldam maakten zich zorgen. Ze waren bang dat hun dorp zou verdwijnen en dat de sfeer van hun dorp verloren zou gaan in de grote stad. Er kwamen protesten. De gemeenteraad van Dubbeldam verzette zich eerst tegen het plan, en ook veel inwoners tekenden petities of spraken zich uit tegen de annexatie. Maar de landelijke regering en de provincie Zuid-Holland besloten dat het toch moest gebeuren.
Op 1 juli 1970 was het officieel: Dubbeldam was voortaan geen zelfstandige gemeente meer, maar een wijk van Dordrecht.
Wat veranderde er?
Na de annexatie veranderde er veel. Het gemeentehuis van Dubbeldam sloot zijn deuren. Er was geen dependance in Dubbeldam, dus iedereen – jong of oud – moest naar het stadskantoor. De Dubbeldamse gemeenteraad verdween, en de beslissingen werden voortaan genomen door de Dordtse gemeenteraad. In het Oranjekwartier veranderde de straatnamen want dezelfde namen kwamen ook voor in Dordrecht. Ook het straatbeeld veranderde langzaam. Er werden nieuwe wijken gebouwd en de landelijke sfeer van het oude Dubbeldam veranderde. Boerderijen verdwenen, vooral door de stedelijke uitbreiding van Dordrecht. Maar niet alles ging verloren. Sommige historische gebouwen bleven behouden. De naam ‘Dubbeldam’ bleef bestaan. Veel mensen gebruiken hem nog steeds met trots. Zo zijn er bijvoorbeeld nog sportverenigingen met de naam Dubbeldam.
Is de naam Oranjekwartier nog wel terecht? Er komt tenslotte maar weinig oranje voor. De verklaring zit verborgen in de geschiedenis van de buurt. Lees hier een AD artikel over het Oranjekwartier.
Reacties van Dubbeldammers
"Naast het stadskantoor was een snoepwinkel, en achter het kantoor een dierenwinkel. Op het Damplein zaten het Hof (fotowinkel), de Spar (meneer Suikerbuik als manager), naast de fietsenwinkel Stam stond een gigantische perenboom (klommen we in om peren te plukken), Bakker Bos en Ballengooier voor speelgoed en keukenspullen. De jaarlijkse braderie op het Damplein was geweldig en de kermis een feest. Met spijt vertrok ik op mijn 22ste uit Dubbeldam. Heb over de hele wereld gewoond, maar er blijft maar één plek speciaal. De Dubbelsteynlaan waar ik ben opgegroeid."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"Ik ben in het katholieke ziekenhuis geboren, maar na 1 dag verhuisd naar Dubbeldam, waar mijn ouders bij opa en oma inwoonden. Toen de Colijnstraat opgeleverd werd, heb ik daar tot mijn zesde gewoond, daarna terug naar Dubbeldam, waar ik nu nog steeds woon."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"In 1965 ben ik van Leerdam naar Dubbeldam verhuisd. Mijn toenmalige verloofde, later mijn man, woonde bij zijn ouders op de Vissersdijk. Ik kreeg een baan als onderwijzeres op de openbare school van meneer Mazure. In 1966 zijn we in dit gemeentehuis getrouwd. Ik heb nog een foto waarop de burgemeester ons persoonlijk kwam feliciteren.
In het begin moest je je salaris nog op het gemeentehuis gaan halen bij de gemeenteontvanger, die zelfs vroeg wat je ermee ging doen! Later is de school verhuisd naar de Meidoornlaan. Daar heb ik tot 1969 gewerkt. Intussen is onze dochter in de Stuijkstraat geboren. Zij is een echte Dubbeldamse. Onze zoon is in het ziekenhuis in Dordrecht geboren. Het Damplein met de bekende winkels en niet te vergeten bakkerij Korteweg aan de overkant. In 1973 naar Oosterhout verhuisd waar ik (mijn man is inmiddels overleden) nog steeds met veel plezier woon."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"In de eerste plaats mijn complimenten voor dit initiatief. Dit gaat verder dan de uitgaven van oud-Dubbeldam. Ik spreek ook niet graag over Oud-Dubbeldam, maar gewoon over Dubbeldam. Als ras Dubbeldammer herinner ik mij behoorlijk veel over Dubbeldam. Mijn vader kwam ook uit Dubbeldam en dan krijg je dat ook mee.
Als mensen aan mij vragen waar ik vandaan kom, is mijn eerste reactie meestal: uit Dubbeldam. Als mensen vervolgens vragen waar dat dan ligt, zeg ik meestal dat het een dorp is dat in 1970 is ingenomen en geannexeerd door de gemeente Dordrecht en dat drie kwart van het eiland oorspronkelijk Dubbeldam was. Dat zelfs station Dordrecht op Dubbeldams grondgebied lag.
De dag van annexatie zal ik nooit vergeten. Wij woonden toen in de Beatrixstraat. Vandaar het Oranjekwartier. In die periode gingen wij op vakantie en gingen weg vanuit de Beatrixstraat en kwamen weer thuis in de Gorterstraat. Het gaf ons een gevoel dat we bezet werden door de vijand (wel een beetje slechte woordkeuze). We waren boos en verdrietig. Daarnaast de angst dat alles anders zou worden.
Waar wij toen bang voor waren, is terugkijkend allemaal uitgekomen. De boerderijen verdwenen, de sloten werden gedempt, de hondenbelasting werd ingevoerd en bovenal het dorpse karakter was al heel snel verdwenen. Ik herinner mij ook nog een voorval dat ik persoonlijk had met oud-burgemeester Jan Noorland. Tijdens een vergadering in het Stadskantoor van de Oranjedagcomités waar ik namens Pro Patria ook bij aanwezig was, gaf Jan Noorland op een gegeven moment aan dat die dag een reden voor een feestje was, want zo gaf hij aan dat het precies die dag 20 jaar geleden was dat Dubbeldam onder Dordrecht kwam te vallen. Ik kon dat niet over mijn kant laten gaan en heb hem toen aangegeven dat hij dat beter achterwege kon laten, want voor veel Dubbeldammers is die wond nog erg vers en een Dubbeldammer voelt zich geen Dordtenaar."
Deze reactie ontvingen wij via e-mail.
"Het mooie is dat iedereen het nog weet dat Dubbeldam iets aparts was (en is). Wellicht niet het hele verhaal maar toch. Als je vertelde dat je uit Dubbeldam kwam (je woonde er niet, je kwam er dus vandaan) werd je al anders aangekeken. Zelf mensen die niet op het eiland (van Dubbeldam, niks mooiers om te vertellen dat Dordrecht het stukje is tussen Groothoofd en het station) woonden kennen het."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"Ja, die annexatie, mijn ouders hebben er nooit een goed woord voor over gehad. Voor ons was Dubbeldam niet meer. We zijn in 1976 naar Fijnaart in Brabant verhuisd en wonen daar nog altijd heel fijn in de polders."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"Ik kwam in 1955 in Dubbeldam wonen, d.w.z. op de Kop van het Land, gemeente Dubbeldam. Ik kwam uit Zeeland uit Oost-Souburg, en toen ik daar vertelde dat ik naar Dubbeldam ging verhuizen wist niemand van mijn vriend(innen) waar dat lag. Ik was toen 15 jaar en het was vakantie (juni).
Op een dag zei ik tegen mijn ouders: “Ik ga eens kijken in Dubbeldam”. Ik op de fiets gestapt en rijden, rijden, geen Dubbeldam gezien. Omgekeerd en terug naar de Kop van het Land. Ik zeg tegen mijn ouders: “Ik weet niet waar Dubbeldam ligt, ik kwam alleen een bord tegen met Dordrecht erop en toen ben ik maar omgekeerd. Ik ben er later wel achter gekomen dat ik er gewoon voorbij gereden was. Heb heel wat kilometers gereden, eerst naar school, MULO Groenedijk, later naar kantoor aan de Buiten Walevest.
In 1961 ben ik getrouwd in het gemeentehuis van Dubbeldam met Jan Bakker van de smid op Dubbeldam. En na acht jaar in Dordrecht gewoond te hebben zijn wij (inmiddels met twee kinderen) terugverhuisd naar wat voor ons nog steeds Dubbeldam was, en met veel plezier gewoond. Dit is mijn verhaal over Dubbeldam en voor mij blijft het ook nog steeds Dubbeldam."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"Zingen op Koninginnedag als kind achter het dorpshuis. De dubbele straatnamen moesten worden veranderd. We woonden opeens in de Damstraat meen ik me te herinneren. Heb het bord van Dubbeldam nog een tijd in m’n bezit gehad. Overal stonden nog kassen. Bij Hendriks kon je rozen kopen. Bij Schotman de komkommers plukken als vakantiebaan en bij Pap nog met Herman zaterdags in de toen nog kassen gewerkt als knul."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"Ik ben een geïmporteerde Dubbeldammer geweest en kwam wonen op het Damplein boven de toen nieuwe winkels en werkte in de slagerij op het plein, toen nog naast drogisterij de Korver en groenteboer Bresser. Ik ben toen ook weer gaan voetballen bij Dubbeldam speelde in het derde elftal toen nog aan de kooipad. Inmiddels ben ik nu al 59 jaar Dordtenaar maar herinner mij het nog als de dag van gisteren opa Bothof in de kantine."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"Ik ben een geboren en getogen Dubbeldammer. Aan de Kop van het Land ter wereld gekomen. Met m’n 6 jaar naar de Dubbelsteynlaan, toen naar de Hoofdstraat. Heb op m'n 28ste een huis gekocht aan de Oudendijk, waar ik 35 jaar gewoond heb. Woon nu sinds een jaar in Oud–Gastel."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"Als geboren Haagse vond ik het leuk weer naar een dorp te verhuizen! Toen wist ik nog niet dat verhuizen zo vaak ging gebeuren. Inmiddels mijn zesde woonplek in Dordt. Iedere verandering van Chiel zijn werk hield ook een verhuizing in. De huidige plek is de mooiste."
Deze reactie ontvingen wij via Facebook.
"Ik herinner me Dubbeldam als een heel fijn dorp met veel ruimte en weiland. Ik woonde tegen de Oudendijk aan en mijn kleuterschool was helemaal aan het andere eind van het dorp. Bij de Koningstraat in de buurt. Gingen we als clubje van 5-jarige vriendinnen naar toe op de step. Aardappelen rapen bij boer Valk. De gezellige buurtsuper De Spar, waar nu de kapper is. Koninginnedag: alle scholen in Dubbeldam naar het stadhuis om daar het Wilhelmus te zingen en een brief in de brievenbus te doen voor de koningin. Lampionnen optocht. De opening van zwembad De Dubbel. Dit is een kleine selectie van herinneringen welke ik heb aan mijn jeugd in Dubbeldam."
Deze reactie ontvingen wij via e-mail.
De eerste gemeenteraadsvergadering na de annexatie, in de raadszaal van het stadhuis op het Stadhuisplein.
"lk ben hier geboren, getrouwd, heb mijn kinderen hier grootgebracht. Als ik straks bij Dordrecht hoor, wie luistert er dan nog naar mij?"
Hoe kijken mensen er nu op terug?
De meningen over de annexatie zijn verdeeld. Sommige oudere inwoners van het vroegere Dubbeldam vinden het nog steeds jammer dat hun dorp is opgegaan in de stad. Ze missen het dorpsgevoel en de kleinschaligheid van vroeger. Anderen vinden dat Dordrecht en Dubbeldam samen sterker zijn geworden. Alles werd wel gelijk duurder, onder andere huisvuil inzamelen, rioolheffing en onroerend goed. Door de annexatie konden er meer voorzieningen komen, zoals betere busverbindingen, nieuwe scholen en sportparken. Ook is het prettig dat alles nu onder één gemeente valt: dat maakt het bestuur eenvoudiger en duidelijker.
Een balans tussen toen en nu
Hoewel Dubbeldam nu officieel een wijk is van Dordrecht, voelt het voor veel mensen nog steeds als een apart stukje stad. De oude kern heeft nog steeds een dorps karakter. Mensen groeten elkaar op straat, en er zijn buurtverenigingen die zich inzetten om de historie levend te houden. Bovendien zijn er projecten opgezet om de geschiedenis van Dubbeldam niet te vergeten. Zo zijn er boeken geschreven, is er een tentoonstelling geweest in het Regionaal Archief Dordrecht en worden er verhalen verteld tijdens rondleidingen en bijeenkomsten.
Tot slot
De annexatie van Dubbeldam door Dordrecht in 1970 was een grote verandering. Voor veel mensen was het wennen. Sommigen voelden verdriet, anderen zagen kansen. Wat gebleven is, is het sterke gevoel van verbondenheid dat veel Dubbeldammers met hun wijk voelen. Ook al is het geen zelfstandige gemeente meer, het verleden leeft voort in de herinneringen, verhalen en plekken die nog steeds herkenbaar zijn. Zo blijft Dubbeldam, ook als wijk van Dordrecht, grotendeels zichzelf.
Tekst door Richard Dekker. Met bijdragen van Ed Kruithof.
© 2025 Dubbeldammers voor Dubbeldammers
Kermis op het Damplein, in 1970
Bronnen
- De Dordtenaar (1965–1971). Diverse artikelen over de herindeling.
- Dordrecht.net
- Indebuurt.nl - Dordrecht
- Interviews met (oud-)inwoners van Dubbeldam
- Kees Thies - Dubbeldam is nu 50 jaar buitenwijk
- KrisisinKrispijn.nl - Dubbeldam
- Provinciale Staten van Zuid-Holland. (1968). Herindelingsvoorstellen regio Drechtsteden.
- Regionaal Archief Dordrecht. (1970). Verslagen van raadsvergaderingen betreffende annexatie Dubbeldam.
- Wikipedia